Gaan we elkaar de hersenen weer inslaan?
We zijn allemaal verschillend. De afgelopen decennia is dat individuele verschil gekoesterd, soms zelfs verabsoluteerd. Maar we zijn ook met velen. En juist daarom hebben we de democratie uitgevonden — als een manier om met verschillen om te gaan zonder geweld.
Binnen Europa is dat lang goed gegaan. Toch ontstaan er scheurtjes in onze uitvinding. Een van die scheuren ligt in de omgang met de grondwet, het fundament van onze democratische rechtsorde.
Artikel 1 is helder: iedereen wordt in gelijke gevallen gelijk behandeld..
Ministers, Kamerleden en ambtenaren zweren trouw aan die grondwet. Toch zagen we afgelopen zomer hoe een minister een wetsvoorstel indiende dat daar regelrecht mee in strijd was. De Raad van State adviseerde het voorstel niet in te dienen. De reactie van de minister was onthutsend: “De Raad heeft een andere mening dan wij.”
Maar de grondwet is geen mening. Ze is het morele kompas van onze democratie.
Wie zegt “het volk wil het zo”, vergeet dat de grondwet juist bedoeld is om het recht van de sterkste te voorkomen. Als het volk het echt anders wil, kan dat — maar dan moet de grondwet worden gewijzigd. Dat is een moeizaam en traag proces, en dat is maar goed ook. Democratie zonder remmen glijdt af naar willekeur.
We zijn de afgelopen jaren vooral bezig geweest met consumeren. De komende jaren zullen we opnieuw moeten leren samenleven. Want zonder dat besef, lopen we het risico dat we elkaar uiteindelijk weer de hersenen inslaan.
Daarom maak ik een TikTok-serie over de grondwet — om jongeren te laten zien dat vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid geen vanzelfsprekendheden zijn, maar resultaten van eeuwenlange strijd én zorg. Heb je zin om mee te doen? Het is veel werk en ik zoek vrijwilligers die mee willen helpen.
Stuur mij een mail op: Ton@biawerkplaats.nl
Auteur: Ton Kunneman
Datum: 5 november 2025