De stad: een meesterwerk van logistiek.
We managen het verkeer, de watertoevoer, de afvalinzameling, de ruimtelijke ordening, de elektriciteit en de veiligheid en nog veel meer. Daar hebben we veel know how en ervaring mee. Er is één kritieke infrastructuur die we grotendeels verwaarlozen: de verbindingen tussen mensen en groepen. Het gevoel van verbinding met de straat, de buurt, de wijk en de stad bepaalt in hoge mate de kwaliteit van het leven van de inwoners. Meer nog dan de fysieke verbindingen. Eenzaamheid is een epidemie, en het is hoog tijd dat we onze steden niet alleen als fysieke maar ook als sociale entiteiten gaan beheren.
Van Wegenkaart naar Verbondenheidskaart
We behandelen sociale problemen nu reactief. Pas als de "file" van eenzaamheid muurvast staat, schakelen we maatschappelijk werk in. Maar wat als we preventief zouden werken, net zoals we verkeersstromen managen? Dat zou de kwaliteitsbeleving van de inwoners flink doen stijgen, de eenzaamheid doen afnemen, de betrokkenheid bij elkaar en de stad doen stijgen en de kosten van de gezondheidszorg doen dalen.
Het begint met een inventarisatie: het creëren van een Verbondenheidskaart (of Sociale Kaart) van de stad.
- Identificeer de 'Rotondes' van Verbinding: Dit zijn de plekken en organisaties waar verschillende bevolkingsgroepen elkaar ontmoeten.
- Denk aan buurtcentra, sportclubs, huisartsenposten en gezondheidscentra. Maar ook sportscholen, winkelstraten, parken, voetbalvelden, hangplekken, politiebureaus, kerken en moskeeën, terassen, cafés en restaurants.
- Zijn er verbindingslijnen tussen de verschillende rotondes? Lokaliseer de 'Stagnatieplekken': Waar is de verbindings 'file'? Welke buurten of specifieke groepen (ouderen, jonge alleenstaanden, nieuwkomers) vertonen een hoog risico op isolatie.
- Breng de Netwerkstructuur in Kaart: Analyseer de informele en formele sociale netwerken. Betrek de netwerken in de buurten hierbij. Wie zijn de onzichtbare bruggenbouwers? Waar zijn zitten de verbinding stagnaties.
Het inventarisatieproces is een proces dat het bewustzijn focust. Waarschijnlijk komen er allerlei nieuw inzichten aan te pas.
De volgende stap is het managen van de verbindende processen.
Wie maken we proceseigenaar. Het is van belang dat de proceseigenaar zich tenminste op het niveau in de organisatie bevindt als de proces eigenaar van de fysieke verbindings plekken. Hoe gaan we in contact komen met de sociale rotondes en met hen praten over hun rol in het verbindingsproces? Kunnen we AI gebruiken als tool om knelpunten op te sporen? Welke knelpunten pakken we als eerste aan Hoe gaan we het onderhoud regelen En last but not least hoe gaan we hierover communiceren.
Wat vindt u? Is de 'Verbondenheidskaart' de volgende cruciale tool voor het stadsmanagement? Hoe kunnen we de onzichtbare infrastructuur zichtbaar en managebaar maken?
Auteur: Ton Kunneman
Gepubliceerd op: 28-10-2025